Kendi Kutup Yıldızını Bulmak: Başkalarının İzleri Arasında Kendini Keşfetmek
“Kendine ulaşmak, bazen senden olmayanı ayırt etmekle başlar.”
Kendimizden Önce Öğrendiklerimiz
İnsan dünyaya geldiğinde henüz kim olduğunu bilmez. Kendini tanımadan önce, başkalarının onu nasıl gördüğünü öğrenir. Nelerin doğru, nelerin yanlış olduğunu; hangi davranışlarının kabul gördüğünü, hangi duygularının hoş karşılanmadığını zamanla çevresindeki insanların tepkilerinden anlamlandırmaya başlar. Böylece henüz kendi sesini tanımadan, başkalarının sesleriyle şekillenen bir benlik inşa eder. Çocukluk yıllarında duyduğumuz bazı cümleler, zamanla zihnimizin değişmez doğrularına dönüşebilir. Güçlü olmak için ağlamamamız gerektiğine, sevilmek için uyumlu davranmamız gerektiğine, değerli olabilmek için başarılı olmamız gerektiğine inanabiliriz. Başlangıçta başkalarına ait olan bu düşünceler, yıllar içerisinde kendi iç sesimizmiş gibi konuşmaya başlar. Üstelik çoğu zaman bu sürecin farkına bile varmayız. Bir karar verirken neden suçluluk duyduğumuzu, birine hayır dediğimizde neden huzursuz olduğumuzu ya da kendi isteklerimizi dile getirirken neden çekindiğimizi anlamakta zorlanabiliriz. Çünkü bugün verdiğimiz tepkilerin bir kısmı, geçmişte öğrendiğimiz ilişki kurma biçimlerinin izlerini taşır. İnsanın kendisini tanıması, yalnızca neleri sevdiğini, nelerden hoşlanmadığını ya da hayattan ne beklediğini bilmesi değildir. Aynı zamanda sahip olduğu düşüncelerin, benimsediği değerlerin ve kendisine koyduğu sınırların nereden geldiğini fark edebilmesidir. Belki de bu nedenle kendini keşfetmek, her zaman yeni bir şey öğrenmek anlamına gelmez. Kimi zaman yıllardır doğru kabul ettiğimiz şeyleri yeniden değerlendirmeyi gerektirir. Çünkü insanın kendine ait sandığı her düşünce, gerçekten kendi seçimi olmayabilir.
Başkalarının Sesinde Kendi Sesini Kaybetmek
Yaşamımız boyunca hayatımıza yeni insanlar girer. Ailemizin beklentilerine, arkadaşlarımızın düşünceleri, toplumun doğruları ve kurduğumuz ilişkilerin dinamikleri eklenir. Her ilişki bize bir şey öğretir, her karşılaşma benliğimizde küçük ya da büyük bir iz bırakır. Ancak zamanla başkalarının beklentilerini karşılamak, kendi ihtiyaçlarımızı fark etmekten daha önemli hâle gelebilir. Kimseyi hayal kırıklığına uğratmamak için istemediğimiz kararlar verebilir, anlaşılmak uğruna kendimizi açıklamaktan yorulabilir, kabul görmek için bazı yönlerimizi geri plana atabiliriz. Bütün bunların içerisinde fark edilmesi en güç olan şey, kişinin kendisine ne kadar uzaklaştığıdır. Çünkü insan her zaman büyük kırılmalarla kaybolmaz. Bazen söylemek istediği bir cümleyi susturarak, bazen istemediği bir şeye evet diyerek, bazen de kendi duygularını önemsiz görerek yavaş yavaş kendisinden uzaklaşır. Bu uzaklaşma, kişinin mutlaka mutsuz bir hayat sürdüğü anlamına gelmez. Dışarıdan bakıldığında her şey yolunda görünebilir. Sorumluluklarını yerine getiren, ilişkilerini sürdüren, başarılı ve uyumlu bir insanın da kendi ihtiyaçlarıyla bağı zayıflamış olabilir. Burada önemli olan, başkalarının hayatımızdaki etkisini bütünüyle ortadan kaldırmak değildir. Zaten benlik, ilişkilerden bağımsız biçimde gelişmez. Asıl mesele, başkalarından öğrendiklerimizle kendi seçimlerimiz arasında bir ayrım yapabilmektir.
Kendi Yönünü Bulmak
Gökyüzünde sayısız yıldız vardır. Bu yıldızlardan bazıları daha parlak, bazıları ise daha dikkat çekicidir. Kutup yıldızını anlamlı kılan ise yalnızca parlaklığı değil, yön bulmak isteyenler için taşıdığı referans değeridir. İnsanın yaşamında da benzer bir yön duygusuna ihtiyacı vardır. Kendi değerlerini, sınırlarını, ihtiyaçlarını ve hayattan beklentilerini tanımak, değişen koşullar içerisinde kendisine yol gösterebilecek bir içsel pusula geliştirmesini sağlar. Bu pusulayı bulmak, her zaman ne yapacağını bilmek değildir. Bazen neyi artık sürdürmek istemediğini fark etmektir. Bazen yıllardır taşıdığı bir sorumluluğun gerçekten kendisine ait olup olmadığını değerlendirmek, bazen de başkalarının onayını almadan bir karar verebilmektir. Elbette kendi yönünü belirlemek beraberinde bazı güçlükler de getirebilir. Çünkü alışılmış davranış biçimlerinden uzaklaşmak, yalnızca bir değişim değil, aynı zamanda belirsizlikle karşılaşmaktır. Daha önce herkesi memnun etmeye çalışan birinin sınır koymaya başlaması, ilk başta huzurdan çok suçluluk hissettirebilir. Bu duygu, alınan kararın yanlış olduğunu değil, kişinin alıştığı bir örüntünün dışına çıkmakta zorlandığını gösterebilir. Kendini tanımak da tam olarak burada derinleşir. İnsan, hissettiği her suçluluğun gerçek bir yanlışın göstergesi olmadığını, her korkunun geri çekilmeyi gerektirmediğini ve her beklentinin karşılanmak zorunda olmadığını öğrendikçe kendi seçimlerine daha fazla yaklaşabilir.
Kendine Ait Bir Gökyüzü
Hayat boyunca başkalarının izlerini taşırız. Ailemizin öğrettikleri, ilişkilerimiz ve yaşadıklarımız kim olduğumuzu şekillendirir. Kendimizi bulmak, bu izleri silmek değil; hangilerinin bizi geliştirdiğini, hangilerinin kendi yolumuzu görmemizi zorlaştırdığını fark edebilmektir. Bazen kendimize yaklaşmanın en anlamlı yolu, geçmişten getirdiklerimizi yeniden değerlendirip bugün neye ihtiyaç duyduğumuzu anlamaktır. Böylece geçmişin izlerini taşımaya devam ederken, geleceğimize hangi değerlerle şekillendirebileceğimize de karar verebiliriz. Kendi yönümüzü belirlediğimizde başkalarının sesleri kaybolmaz. Yalnızca o seslerin arasında kendi sesimizi de duymaya başlarız. Ve belki de kendi kutup yıldızını bulmak, herkesin gösterdiği yöne gitmek yerine, hangi yöne neden yürümek istediğini bilmektir.
