BENİM BAĞLANMA STİLİM NEDİR?

BENİM BAĞLANMA STİLİM NEDİR?

Bağlanma teorisi, yetişkinlerin romantik ilişkilerde yakınlığı algılayışı ve tepkileriyle ilgili olarak çocukluktakine paralel üç ana ‘‘bağlanma’’ stilini ortaya koyar; bunlar: Güvenli, Kaygılı ve Kaçıngan olarak ifade edilir.

Bağlanma stilleri ilk olarak Mary Ainsworth tarafından keşfedildi. Bağlanma teorisinin kurucusu John Bowlby ile de çalışmış olan Mary, bu alana en önemli katkılarda bulunanlardan biridir.

Anne-bebek etkileşimlerini gözlemlerken, bebeklerin ve çocukların bakım veren kişiyle üç belirgin bağlanma şekli geliştirdiğini gözlemledi: Güvenli, Kaygılı ve Kaçıngan.

• Güvenli bağlanma kurmuş bebekler dünyayı keşfetmekte, öğrenmekte ve gelişmekte, yorgun ya da kızgın olduklarında rahat ve güvende hissetmek için annelerini güvenli dayanak olarak kullanabiliyor.
• Güvensiz bağlanma (kaygılı veya kaçıngan) stiline sahip olanlar ya sakinleşmek için annesinin nerede olduğunu bilmeye ihtiyaç duyuyor (kaygılı) ya da ihtiyaç duyduğunda güvenli bir dayanak olmak için annesi fazlasıyla yabancı kalıyor (kaçıngan).

Basitçe;

• Güvenli insanlar yakınlık konusunda rahattır, çoğunlukla sevecen ve sevgi doludur.
• Kaygılı insanlar yakınlık ihtiyacındadır, kafaları çoğunlukla ilişkileriyle meşguldür ve partnerinin sevgisine karşılık verip veremeyeceği konusunda endişe duyma eğilimindedir.
• Kaçıngan insanlar yakınlığı özgürlüğün kaybedebilmesiyle eş tutar ve sürekli asgari düzeyde tutma çabasındadır.

Toplumumuzdaki herkes, ister birisiyle yeni çıkmaya başlamış ister 40 yıllık evli olsun, bu kategorilerden birine girer veya nadir olsa da son ikisinin (Kaygılı-kaçıngan) bir karışımıdır.

Peki Bağlanma Stilleri Nereden Gelir?

Önceleri, yetişkin bağlanma stillerinin asıl olarak büyütülme şeklinizin ürünü olduğu düşünülürdü. Dolayısıyla şu anki bağlanma stilinizin bebekken size nasıl bakıldığıyla ilgili olduğu sanılırdı:

• Ebeveynleriniz hassas, ihtiyaç duyduğunuzda yanınızda ve duyarlı insanlarsa güvenli bir bağlanma stiliniz olur.
• Duyarlılıkları değişkenlik gösterdiyse kaygılı bir bağlanma geliştirirsiniz.
• Uzak, sert ve duyarsız bir tavır takınmışlarsa kaçıngan bir bağlanma stiliniz olur.

Ve böylece bağlanma stilleri üzerinde genlerimizin, yetiştirilme şeklimizin ve yaşam deneyimlerimizin de dahil olduğu birçok etkenin rolü vardır.

Bağlanma Stillerinin Ölçütleri

• Güvenli bağlanma stilinin ölçütü: başkalarıyla yakınlık kurmaktan, onlara tabi olmaktan ve onların da bana tabi olmasından rahatsızlık duymam. Terk edilme ya da birinin benimle fazla yakınlık kurması gibi konularda pek endişelenmem.
• Kaçıngan bağlanma stilinin ölçütü: başkalarıyla yakın olmaktan biraz rahatsızlık duyarım, birine tamamen güvenmek, ona bağlı olmak benim için zordur. Herhangi biri çok yakınlaşırsa rahatsız olurum ve sevgililerim kendimi rahat hissettiğimden daha yakın davranmamı ister.
• Kaygılı bağlanma stilinin ölçütü: başkalarının benim istediğim kadar yakın olmayı tercih etmediğini görürüm. Partnerimin beni gerçekten sevmediği veya benimle olmaya devam edip etmeyeceği konusunda sıklıkla endişelenirim. Bir ile tam olarak bütünleşmek isterim ve bu istek zaman zaman insanları korkutup uzaklaştırır.

Bowlby, bağlanmanın tüm bir insan hayatı boyunca davranışın önemli bir parçası olduğunu iddia eder.

Peki Benim Bağlanma Stilim Ne?

Öncelikle kendi bağlanma stilimizi bulmamız için bazı kaynaklarda geçen testlere tabi olmalıyız. Bu şekilde çok daha kolay bulabiliriz hangi stile sahip olduğumuzu. Fakat testler olmadan da kendimizi iyi tanımak ve tanımlayabilmek kendi bağlanma stilinizi ortaya çıkaracaktır.

Bağlanma stillerini testler olmadan anlayabilmeniz için örneklendirerek açıklayalım:

• KAYGILI - Partnerlerinize yakın olmayı seviyorsunuz ve büyük bir yakınlık kurabiliyorsunuz. Fakat yine de partnerinizin sizin istediğiniz kadar yakın olmak istemeyeceğinden korkuyorsunuz. İlişkiler, duygusal enerjinizin büyük kısmını tüketiyor. Partnerinizin davranışlarını fazla kişisel algılıyorsunuz. İlişkide böylece olumsuz duygular hissediyorsunuz. Nihayetinde trip atıyor ya da sonradan pişman olacağınız şeyler söylüyorsunuz.
• GÜVENLİ - Bir ilişkide sıcak ve sevgi dolu olmak sizin için doğaldır. İlişkileriniz hakkında çok fazla endişelenmeden yakınlığın tadını çıkarıyorsunuz. Konu romantizm olduğunda emin adımlarla ilerliyorsunuz ve ilişki meseleleri moralinizi kolayca bozmaz. İhtiyaçlarınızı ve hislerinizi partnerinize etkin bir şekilde ifade edebiliyorsunuz, başarılarınızı ve sorunlarınızı partnerinizle konuşuyorsunuz ve sizi ihtiyaç duyduğunda yanında olabiliyorsunuz.
• KAÇINGAN - Bağımsızlığınızı ve öz yeterliliğinizi sürdürmeniz çok önemlidir. Bu yüzden genelde özerkliği yakın ilişkilere tercih ediyorsunuz. Diğerleriyle yakın olmayı istemenize rağmen, fazla yakınlıktan rahatsızlık duyuyor ve partnerinizi hep belli bir mesafede tutma eğiliminde oluyorsunuz. Romantik ilişkileriniz ya da reddedilme konusuna fazla kafa yormuyorsunuz, partnerlerinizi içiniz açmıyorsunuz ve onlar da genellikle duygusal açıdan uzak olmanızdan şikayet ediyor.

SONUÇ

Bağlanma stilleri, bireyin yalnızca çocukluk ilişkilerini değil, yetişkinlikte kurduğu duygusal bağları da şekillendirir. Kişinin bağlanma örüntülerini tanıması, ilişkilerindeki davranışlarını anlamlandırmasına ve daha güvenli ilişkiler geliştirmesine yardımcı olabilir. Daha sağlıklı ilişkiler kurmak sizi ve partnerinizi mutlu kılar.

Unutulmamalıdır ki bağlanma stilleri, değişmez kalıplar değil, farkındalık ve çabayla dönüşebilir.

Kaynakça

• Levine, A. ve Heller, R. (2018), Bağlanma (27. bs.). Aganta Yayıncılık.