Sessiz Ayrılık: Aynı Evde Birbirinden Uzaklaşan Çiftler

Kavga etmiyorlar. Hatta pek konuşmuyorlar da. Akşam yemeği televizyon karşısında yeniyor, konuşulanlar faturalar, çocukların okulu ve hafta sonu planlarından ibaret. Biri telefonuna, diğeri işine gömülmüş. Dışarıdan bakıldığında huzurlu bir evlilik gibi görünen bu tablo, içeride iki kişinin giderek birbirinden uzaklaştığı sessiz bir ayrılığı gizleyebilir. Pek çok çift, kavga ettikleri dönemleri değil, artık kavga bile etmedikleri dönemi ilişkinin en zor zamanı olarak anlatır.

Sessiz ayrılık nedir

Sessiz ayrılık, eşlerin aynı evde yaşamaya devam ettiği ama duygusal olarak birbirinden koptuğu bir süreçtir. Bazen "duygusal boşanma" olarak da adlandırılır. Bu süreç genellikle birden ortaya çıkmaz; küçük kırgınlıkların konuşulmaması, ihtiyaçların ifade edilmemesi ve her iki tarafın da kendini korumak için geri çekilmesiyle yavaş yavaş oluşur.

İlişki araştırmacısı John Gottman, çiftlerin birbirine yönelttiği küçük ilgi çağrılarına verilen cevapların ilişkinin seyrini belirlediğini gösterir. Eşlerden birinin "Bak, ne güzel bir haber okudum" demesi aslında bir bağlantı davetidir. Bu davetlere sürekli cevapsız kalmak, zamanla davet etmeyi bırakmaya ve iki ayrı hayatın yan yana sürmesine yol açar.

Sessiz ayrılığın işaretleri

Sessiz ayrılık çoğu zaman fark edilmeden ilerler. Aşağıdaki işaretler, ilişkide bir uzaklaşmanın başladığını düşündürebilir:

• Konuşmaların yalnızca günlük işlerle sınırlı kalması, duyguların ve hayallerin artık paylaşılmaması.
• Birlikte geçirilen zamanın neredeyse tamamen çocuklar ya da ekranlar etrafında dönmesi.
• Fiziksel yakınlığın azalması ve bunun konuşulmaması.
• Bir sorunu dile getirmenin "nasılsa bir şey değişmez" düşüncesiyle bırakılması.
• Eşlerden birinin ya da ikisinin yalnızlık hissetmesi, ama bunu söylemekte zorlanması.
• Gelecek planlarında "biz" yerine "ben" dilinin artması.

Neden sessizlik kavgadan daha riskli olabilir

Kavga eden çiftler, en azından birbirlerine bir şey anlatmaya çalışmaktadır. Gottman'ın çalışmaları, ilişkiler için en yıpratıcı tutumlardan birinin eşlerden birinin tamamen içine kapanıp duvar örmesi olduğunu ortaya koyar. Sessizlik uzadıkça eşler birbirlerinin iç dünyasını tahmin etmeye başlar ve bu tahminler çoğu zaman olumsuzdur. "Beni artık umursamıyor" düşüncesi, karşı tarafın da benzer bir düşünceyle geri çekilmesine yol açar ve döngü kendini besler.

Yeniden yakınlaşmak için küçük adımlar

Sessiz ayrılık yaşayan pek çok çift için yeniden yakınlaşmak mümkündür. Büyük konuşmalar yerine küçük ve düzenli adımlar çoğu zaman daha etkilidir:

• Günde on dakika: Ekranların kapalı olduğu, yalnızca birbirinizin gününü dinlediğiniz kısa bir zaman ayırın.
• İlgi çağrılarını fark edin: Eşinizin paylaştığı küçük şeylere, bir bakışla ya da bir soruyla da olsa karşılık verin.
• Eleştiri yerine ihtiyaç: "Hiç ilgilenmiyorsun" yerine "Seninle daha çok vakit geçirmeyi özlüyorum" demek, savunmayı değil yakınlaşmayı davet eder.
• Ortak bir anı yaratın: Uzun zamandır yapmadığınız küçük bir şeyi, bir yürüyüşü ya da kahvaltıyı birlikte planlayın.

Çocuklar sessizliği nasıl hisseder

Sessiz ayrılık yaşayan çiftler çoğu zaman çocukların bir şey fark etmediğini düşünür; kavga yoktur, ses yükselmez. Oysa çocuklar ebeveynleri arasındaki duygusal mesafeyi çoğu zaman yetişkinlerin sandığından daha iyi algılar. Birbirine dokunmayan, birlikte gülmeyen, aynı odada ayrı dünyalarda yaşayan iki ebeveyn, çocuğa ilişkiler hakkında sessiz ama güçlü bir mesaj verir. Bazı çocuklar bu gerginliği hafifletmek için evde "arabulucu" rolüne geçer, bazıları ise içine kapanır ya da davranış sorunları gösterebilir. Bu, çiftleri suçlamak için değil, ilişkiye yatırım yapmanın yalnızca iki kişiyi değil bütün aileyi etkilediğini hatırlatmak içindir. Çocuklar için en değerli şey kusursuz bir evlilik değil, ebeveynlerinin anlaşmazlıkları onarabildiğini ve birbirine özen gösterebildiğini görmektir.

Ne zaman destek almalı

Uzaklaşma aylardır sürüyorsa, konuşma girişimleri hep aynı yere varıyorsa ya da eşlerden biri ilişkiyi bitirmeyi düşünmeye başladıysa bir çift terapistiyle görüşmek faydalı olabilir. Çift terapisinde amaç kimin haklı olduğunu bulmak değil, iki kişinin birbirine yeniden ulaşabileceği bir yol açmaktır. Eşlerden biri henüz gelmek istemiyorsa bireysel görüşmeyle başlamak da mümkündür. Görüşmelerin nasıl ilerlediğini Ankara'da çift terapisi sayfasında anlattık; Ankara'nın batı yakasında yaşayan çiftler için Konutkent psikolog sayfasında ofis ve randevu bilgileri yer alıyor.

Evde şiddet ya da tehdit varsa ve kendinizi güvende hissetmiyorsanız lütfen vakit kaybetmeden 112'yi arayın.

Son söz

Sessiz ayrılık, sevginin bittiği anlamına gelmez; çoğu zaman iki kişinin birbirine nasıl ulaşacağını unuttuğu anlamına gelir. Sessizliği fark etmek ve ilk küçük adımı atmak, yeniden yakınlaşmanın başlangıcı olabilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; psikolojik değerlendirme ya da psikoterapinin yerini tutmaz.

Yazar hakkında: Psikolog Rojin Nazik, Ankara'da Kızılay ve Yaşamkent ofislerinde ve online olarak yetişkin, çift ve aile görüşmeleri yapmaktadır.

Kaynakça

• Gottman, J. M. (1994). What Predicts Divorce? The Relationship Between Marital Processes and Marital Outcomes. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
• Gottman, J. M., & Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. New York: Crown.